Drie belangrijke vragen over fantoompijn

Wat is fantoompijn? Na een amputatie hebben veel mensen het gevoel dat hun ledemaat nog aanwezig is. Ze hebben pijn, jeuk of andere gevoelens aan de ledemaat die er niet meer is. Deze gevoelens worden fantoomgevoelens genoemd. Als deze gevoelens pijnlijk zijn spreken we van fantoompijn.

Maar liefst 80% van alle mensen met een amputatie krijgt hiermee te maken. Helaas praten veel mensen liever niet over hun fantoompijn of –gevoelens. Ze zijn bang dat anderen het gek vinden. Toch is het belangrijk om deze pijn te melden, zodat er een behandeling gestart kan worden. Want hoewel de ledemaat weg is, is de pijn echt!

 

1. Wat is fantoompijn?

Fantoompijn is zenuwpijn aan de afwezige ledemaat. De precieze oorzaak van fantoompijn is onbekend. Een mogelijke verklaring is dat de zenuwen in ons zenuwstelsel en onze hersenen opnieuw worden ‘bedraad’ zodra ze geen signalen meer ontvangen van een bepaald lichaamsdeel. Dit gebeurt bijvoorbeeld na een amputatie. Vervolgens gaan onze zenuwen pijnsignalen versturen; een typische reactie wanneer ons lichaam merkt dat er iets mis is.

Het is ook mogelijk dat je hersenen een aanraking van een bepaald lichaamsdeel – bijvoorbeeld je heup of bovenarm – waarnemen op je geamputeerde lichaamsdeel. Een heel rare gewaarwording: je zenuwen zijn – letterlijk! – in de war.

Vaak ontstaat fantoompijn snel na de amputatie. Sommige mensen ervaren al pijn op de eerste dag na de operatie; andere pas na enkele jaren. Fantoompijn treedt vaak op in aanvallen met stekende, schietende, prikkende, brandende of knijpende pijn. De duur van zo’n aanval verschilt van persoon tot persoon: van enkele seconden tot meerdere dagen.  Bij de meeste mensen neemt de hoeveelheid en duur van de pijnvallen af in het eerste halfjaar na de operatie. Veel mensen ervaren echter nog jarenlang een bepaalde mate van fantoompijn.

Naast fantoompijn kun je ook fantoomgevoelens en stomppijn ervaren. Fantoomgevoelens zijn niet-pijnlijke gevoelens als warmte of tintelingen in de geamputeerde ledemaat of het gevoel dat je vingers of tenen verlengd of verkort zijn. Bij stomppijn is de pijn aanwezig in de stomp, en niet in het geamputeerde lichaamsdeel. Er is overigens wel een verband tussen stomppijn en fantoompijn: pijnlijke plekken in de stomp (zogenaamde trigger points) kunnen fantoompijn en fantoomgevoelens uitlokken.

 

Lees ook Vijf oorzaken van stomppijn.

 

2. Is er een behandeling voor fantoompijn?

Fantoompijn behandeling

Pijn ontstaat meestal door letsel aan een lichaamsdeel. Bij fantoompijn is er echter sprake van een herbedrading van de hersenen, zoals hierboven is uitgelegd. Hierdoor is deze pijnsoort lastig te behandelen. Er is helaas geen standaard aanpak die bij iedereen werkt.

Soms is het voldoende om een kussen neer te leggen op de plaats van de geamputeerde ledemaat. Vaak betekent fantoompijn echter een lange zoektocht waarbij verschillende behandelingen moeten worden getest. Wij adviseren je daarom in gesprek te gaan met je behandelaar(s) om zo samen te zoeken naar de optimale fantoompijn behandeling voor jouw situatie. Daarnaast kun je tips en adviezen vragen aan ervaringsdeskundigen op het forum van patiëntvereniging Korter Maar Krachtig.

Heb jij zelf goede tips? Plaats dan een reactie onder dit artikel of stuur ons een berichtje. Wie weet kun je zo anderen verder helpen!

 

3. Hoe kun je zelf fantoompijn bestrijden?

Zoals gezegd is fantoompijn lastig te behandelen. Toch zijn er enkele dingen die je zelf kunt doen.

  • Zoek hulp! Er is geen enkele reden om je te schamen voor fantoompijn of –gevoelens. Vrijwel iedereen met een amputatie krijgt hier immers mee te maken. Door je probleem te delen met je behandelaar(s) kunnen jullie samen zoeken naar de juiste oplossing. Denk eraan: fantoompijn is échte pijn. Je hebt dus alle recht op hulp!
  • Fantoompijn kan worden geprikkeld door bepaalde handelingen of omstandigheden, zoals aanrakingen, roken, toiletbezoek, seks, veranderingen in luchtdruk en blootstelling aan kou. Als je merkt dat bepaalde prikkels een aanval van fantoompijn bij je uitlokken, geef dit dan door aan je behandelaar(s). Samen kunnen jullie op zoek gaan naar een manier om hier in de toekomst mee om te gaan.
  • Stel jezelf de volgende vragen:
    • Op welke momenten van de dag heb ik pijn?
    • Heb ik ook pijn op andere plaatsen in je lichaam?
    • Neemt de pijn toe als ik actief bezig ben? Zo ja, bij welke bewegingen?
    • Heb ik meer last op koude of vochtige dagen?
    • Heb ik meer pijn als ik last heb van stress?
  • Probeer de spiegelmethode. Spiegeltherapie wordt vaak ingezet bij fantoompijn. De achterliggende gedachte is dat een spiegeltruc invloed kan hebben op de zenuwen die bij het geamputeerde lichaamsdeel horen. Door in de spiegel te kijken worden deze zenuwen weer geactiveerd, wat kan leiden tot minder pijn. Vraag je behandelaar naar deze methode of zoek op internet naar ‘Spiegeltherapie’. Een duidelijke uitleg vind je bijvoorbeeld op de site van revalidatiecentrum Vogellanden.
  • Probeer je fantoomvoet en -tenen te bewegen. Dit voelt misschien een beetje gek, aangezien de voet er niet meer zit, maar met deze oefening kun je de zenuwen in je hersenen stimuleren. Houd tijdens deze oefening je ogen dicht. Doordat je ongebruikte zenuwen weer gestimuleerd worden kan de fantoompijn afnemen.

 

Meer informatie?

Op de site van vereniging Korter Maar Krachtig vind je meer informatie en kun je een uitgebreide brochure downloaden. Daarnaast kun je op het forum op deze site vragen naar tips en adviezen van ervaringsdeskundigen.

 

 

[Totaal: 8    Gemiddelde: 2.6/5]

Een gedachte over “Drie belangrijke vragen over fantoompijn

  1. Hallo mensen
    Zins 2011 heb ik borstamutatie gahad alle twee.
    Heb nog steeds het gevoel dat mijn rechterborst jeukt en pijn doet
    Heb boorstproteches
    Maar vaak voel ik nog de jeuk en de pijn
    Raar he
    Renneke Uildrils

Geef een reactie

14 − vier =