Fysiotherapeut Boukje: ‘Geamputeerden willen zo snel mogelijk weer lopen. Maar er is nog zoveel meer’

“Je kunt na een beenamputatie de beste protheseloper van de wereld worden, maar ook dan kun je door bijvoorbeeld een wondje zonder prothese komen te zitten. En dan moet je je óók zien te redden.” Fysiotherapeut Boukje Oerlemans (40) is gespecialiseerd in fysiotherapie na beenamputaties. Haar grootste uitdaging: verwachtingen bijstellen.

 

Boukje Oerlemans

In Revalidatiecentrum Tolbrug in Den Bosch behandelt Boukje al dertien jaar mensen met beenamputaties. “Het is misschien een beetje gek om te zeggen: het is mijn favoriete doelgroep. Ik kan veel betekenen voor mensen die hier komen. Ik bouw er echt een band mee op. Door mijn ervaring zie ik dingen aankomen. Ik kan mensen voorbereiden op bepaalde fases, en dat is dankbaar.”

 

Midden in het leven

“Het gros van de mensen met een amputatie is boven de zestig. Veel oudere revalidanten herstellen van hun amputatie in verpleeghuizen. Daar ligt het tempo niet zo hoog, omdat ouderen andere doelen hebben. Bij ons komen mensen die doorgaans volop in het leven staan en snel willen revalideren. Ze moeten bijvoorbeeld weer aan het werk kunnen.” Het valt Boukje op dat deze revalidanten focussen op het weer zo snel mogelijk kunnen lopen. “Maar is nog zoveel meer.” Op de eerste plaats moet een stomp vanbuiten én vanbinnen helemaal helen en het vocht van de operatie moet eruit. Dat kan een paar maanden duren.

 

Dianne Vugts (47) is een van de revalidanten van Tolbrug en voor haar is dit heel herkenbaar: ze schreef er een blog over. Diannes traject verliep een stuk sneller dan gemiddeld, desondanks moest Dianne zich flink inhouden.

 

Verschillende revalidatiedisciplines

In de tijd dat de stomp herstelt, richt de revalidatie zich op andere aspecten. Bijvoorbeeld het leren van transfers, oftewel het van een rolstoel naar een toilet gaan, of naar een bed. “Transfers zijn net zo belangrijk als lopen”, zegt Boukje.

 

Tolbrug biedt verschillende fases van revalidatie en bijbehorende disciplines. Naast fysiotherapeuten zoals Boukje zijn er ergotherapeuten, maatschappelijk werkers, bewegingsagogen, psychologen en instrumentmakers. De meeste revalidatieprocessen vinden plaats in groepen. Daarom krijgen revalidanten ook een eigen coach die overzicht houdt, om de individuele doelen niet uit het oog te verliezen. Daarnaast hebben mensen vaak ook psychosociale steun nodig. Al ligt de focus hier niet op, omdat het rouwproces vaak pas na het revalidatietraject start. “We bereiden mensen er wel op voor. Een amputatie kan een grote, traumatische schok zijn. Voor sommige mensen – die bijvoorbeeld heel veel pijn hadden – is een amputatie eerst een opluchting. Maar als ze weer fulltime thuis zijn, komen ze erachter wat er allemaal niet meer kan. Dan komt vaak de rouwfase. We proberen de focus dan te verleggen naar: wat kan je nog wel?”

 

Meer lezen over rouwen na een amputatie? Lees hier verder.

 

Airboot

Om te voorkomen dat revalidanten teveel stappen zetten, duurt het even voordat ze hun eerste prothese mee naar huis mogen nemen. “We laten mensen eerst oefenen met een airboot, oftewel een luchtlaars. Dat is een oefenprothese die altijd past, omdat je die opblaast. “Het is een lomp ding dat zit als een stijf been. Zo krijgt iemand weer gevoel met lopen.” Samen met de revalidatiearts wordt er vervolgens een ‘protheserecept’ opgesteld. Wat is de hulpvraag van de revalidant? Wat wil hij of zij kunnen? Wat voor soort prothese past daarbij? “De ene persoon wil alleen maar een prothese om van de één naar de andere stoel te gaan, de ander wil graag veel staan of misschien wel op ongelijk terrein lopen, en heeft daarom iets heel anders nodig. Gelukkig zijn er veel variaties in protheses en is er voor iedereen altijd iets te vinden.”

 

Meer weten over prothesekeuze(stress)? Lees hier verder.

 

Tips

Boukje Oerlemans

Boukje deelt tot slot nog een drietal tips. “Vaak gaan er allerlei lichamelijke klachten vooraf aan een amputatie. Als je pijn hebt, word je minder actief en zo loopt je conditie sterk terug. Na amputatie moeten we eerst de conditie en kracht weer op peil krijgen in de pre-prothesefase. Iemand die met een prothese gaat lopen heeft volledige bewegelijkheid nodig. Blijf daarom sporten, bewegen, conditie opbouwen. En al doet het pijn: blijf je gewrichten zoals heupen en knieën strekken en buigen. Als mensen veel zitten of bedlegerig zijn, worden spieren korter. Het kan vervolgens een maand of twee duren voordat spieren weer lang genoeg zijn om met lopen te beginnen.”

 

Dan een praktische tip: “Aan de naad van de binnenzijde van iedere broek kun je een rits zetten. Daarmee kun je met een beenamputatie op een normale manier een broek aan- en uittrekken.”

 

Conditie opbouwen na een amputatie? Lees hier meer over de gratis app Fitness for Amputees.

 

Eigenwijs

Boukje vertelt dat het zelfs als het onmogelijk lijkt, niet snel onmogelijk ís. “Ik had een revalidant met twee schouderprotheses én twee heupprotheses. We dachten: het gaat nooit lukken om haar te leren lopen met een prothese. Hoogstens om haar te leren om een transfer te maken. Maar deze vrouw loopt nu weer. Dat had alles te maken met haar doorzettingsvermogen en het feit dat ze onze adviezen ter harte nam.” Dat doen revalidanten helaas niet allemaal. “Je probeert als therapeut zo goed mogelijk aan te sluiten bij de revalidanten. De ene is heel voorzichtig en de ander kun je onmogelijk behoeden voor een val. Het is meer een regel dan uitzondering dat een geamputeerde een keer valt. Het is de kunst om mensen dan te leren daarmee om te gaan en ze vertrouwd genoeg te maken dat ze dan ook weer op kunnen staan en verdergaan.”

 

Ze concludeert: “We moeten mensen vaker afremmen dan stimuleren. Je kunt een prothese vergelijken met een goede nieuwe schoen: daar ga je ook niet gelijk de vierdaagse op lopen.”

 

Meer lezen over revalideren na amputatie? Kijk dan op deze pagina: Beweging en gezondheid

 

[Totaal: 3   Gemiddelde:  4.3/5]

Een gedachte over “Fysiotherapeut Boukje: ‘Geamputeerden willen zo snel mogelijk weer lopen. Maar er is nog zoveel meer’

  1. Klinkt als een goede manier om weer “up and running” te komen. Toen ik mij benen verloor lag er veel nadruk(ook door mijzelf) op weer “normaal” doorgaan. Achteraf gezien had ik toen graag meer voorbereid geweest op de rouwfase en vooral de acceptatiefase. Aan het eind van de dag is het toch zo dat je die prothese afdoet en dan is dat t. Da moet je jezelf ook redden en accepteren. Blij dat lotgenoten nu de begeleiding krijgen die ze verdienen. Boukje goed werk!

Geef een reactie

een × 5 =